İnternette çok dönen, herkesin kafasını karıştıran o meşhur soruyu bugün biraz kurcalayalım dedik: Mehdi ve Mesih aynı kişi mi? Biliyorum, bazen terimler birbirine giriyor, “E o gelecekse bu kim?” diyoruz. Hadi gelin, kafa karıştırmadan, en basit haliyle bu iki kavramın farkına bakalım.
Mehdi Kimdir, Mesih Kimdir?
Önce şu isimleri bir ayıralım. Çünkü isimler farklı olduğu gibi, görevler de aslında İslam inancına göre biraz farklı.
Hz. Mehdi Nedir?
Mehdi kelime anlamı olarak “hidayete ermiş” demek. İslam inancına (özellikle hadislere) göre, kıyamete yakın bir zamanda gelecek ve dünyadaki adaletsizliği bitirecek bir liderdir. Müslüman bir lider olarak bilinir ve görevinin İslam dünyasını birleştirmek, dünyayı adaletle doldurmak olarak kabul edilmektedir.
Hz. Mesih (İsa) Kimdir?
Mesih dendiğinde akla gelen kişi Hz. İsa‘dır. Kur’an-ı Kerim’de de kendisinden “Mesih” olarak bahsedilir. Hristiyanlıkta da İslamda da yeri çok büyüktür. Mesih İsa’nın görevi ise Deccal’i etkisiz hale getirmek ve yeryüzünde barışı sağlamak.
Mehdi ve Mesih Aynı Kişi mi?
Kısaca cevaplamamız gerekirse: Hayır, çoğu İslam alimine ve kaynağına göre aynı kişi değiller.
Peki neden karıştırılıyor? Çünkü ikisi de aynı dönemde gelecekler. Rivayetlere göre; Mehdi önce çıkacak, ardından Hz. İsa (Mesih) gökten inecek ve bu ikisi birlikte hareket edecekler. Hatta meşhur bir anlatıma göre, Hz. İsa geldiğinde Hz. Mehdi’nin arkasında namaz kılacak.
Özetle: Mehdi bir “halife/lider” gibi düşünülürken, Mesih (İsa) bir “peygamber” olarak geri dönecektir.
Bu Yazıyı Hazırlarken Faydalandığımız Kaynaklar:
Dalkılıç, M. (2003). “Mehdi”. TDV İslâm Ansiklopedisi. Cilt 28, ss. 435-439. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
Harman, Ö. F. (2004). “Mesih”. TDV İslâm Ansiklopedisi. Cilt 29, ss. 297-302. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
Ebu Davud, S. (ts.). Sünen-i Ebu Davud. “Kitabü’l-Mehdi”. (Tahkik: M. Muhyiddin Abdülhamid). Kahire: Daru’l-Fikr.
Müslim, b. H. (ts.). Sahih-i Müslim. “Kitabü’l-Fiten ve Eşratü’s-Saah”. Kahire: Daru’l-Hadis.
Tirmizî, M. İ. (ts.). Sünen-i Tirmizî. “Kitabü’l-Fiten”. İstanbul: Çağrı Yayınları.
İbn Kesir, E. F. (2005). el-Bidâye ve’n-Nihâye (Büyük İslam Tarihi). (Çev. Mehmet Keskin). İstanbul: Çağrı Yayınları.
Sarıkçıoğlu, E. (2002). Dinlerde Mehdi Tasavvurları. Isparta: Fakülte Kitabevi.
Suyuti, C. (1982). el-Arfu’l-Verdi fi Ahbari’l-Mehdi. (Tahkik: Al-Hafiz Abu’l-Fadl). Beyrut: Daru’l-Kütubü’l-İlmiyye.
Öz, M. (1994). “Şia’da Gaibet ve Mehdi İnancının Oluşumu”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. Cilt 35, ss. 131-152.
Kılavuz, A. S. (2001). “İslam Akidesinde Mehdi İnancı”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. Sayı 10.